Novos e Vellos no Campo da Feira

Os catro infernos de Cotá

2012-02-07T15:30:00.000+01:00

"A primeira é a Purrreira,

a segunda é Agruñá,
a terceira é a Retorta e
a cuarta a Pena de Cotá".

A estes catro lugares chamábanselle infernos porque eran os máis incomunicados e antigos.

Informante: Manuel Prado Burgo, 90 anos, Casa Salvador, veciño de Agruñá, Cotá

Os cabeceiros,como se fan

2012-01-31T19:13:00.000+01:00

Usábanse catro troncos de madeira, xestas, palla e varas de salgueiro. Uníanse os troncos facendo un cadro que era a base, cun trade facíanse oito buratos na mesma e metíanse oito varas gordas, e íanse enleando varas máis finas entre as outras, estaban peladas para que aguantaran máis,e deixábase un oco para a porta.
Para o teito poñíanse xestas enliándoas e poñéndoas en forma de cono para que non entrase a auga.No curuto, para que non entrase a auga poñíase un cono de palla, cada ano cámbiaselle as xestas.
Usan dúas ferramentas: unha trade e unha coitela para pelar as varas. Colocábanse sobre unhas pedras e nunha pena.
Servía para gardar o millo. Tardábase máis ou menos unha semana en facelo.
Este fíxoo meu avó, José Romero Fernández da casa de Camilo, nas Laxes, Miraz.

Trasmonte

2012-01-31T15:38:00.007+01:00

Na nosa parroquia déronos moita información. Hai:
Costureiras:
1- Inés da Casa do Zapateiro, 65 anos
Información:
Antigamente facíanse case todas as prendas: pantalóns, vestidos, combinacións, calzóns, saias, blusas, xerseis... Ela cosía polas casas e na súa casa. Empezou aos 19 anos e coseu ata que morreu o seu home, que era zapateiro, ata os 60.

2-Josefa da Casa de José Antonio, 60 anos
Información:
Foi costureira moi nova, ós 18 anos, e tiña a 3 mulleres cosendo para ela. O taller tíñao na casa.

Cantigas:

O amor de costureira
era papel e mollouse
agora costureiriña
o teu amor acabouse.

Costureiriña bonita
dime onde tes a cama:
--No puleiro das galiñas
cunha presiña de palla.

Información sobre o sartego de Trasmonte:
Informante: Josefa de José Antonio
Os nenos que nacían mal: se tiñan as pernas cruzadas, eran delgadiños, medraban pouco... Tiña que lavalos no sartego unha María. Despois había que deixar unha prenda do neno e ir sen parar en ningún lugar a Carlín para alí lavalos nunha fonte e volver deixar unha prenda.

Músicos:
José Valiño Parga Casa de Valiño 70 anos
Información:
Tocaba a batería na orquestra Acapulco 81. Eles ían as verbenas de todo Galicia, León e Asturias.

Mari Carmen Casa de Cadete 63 anos
Información:
Infórmanos de que dicía súa nai que antigamente cando había sequía ían en rogación ata o cruceiro que hai no castro pidindo que chovera.

Tamén di que a fonte do Torno era moi importante antigamente posto que como non había auga traída ían todos a esa fonte por auga.
Lendas:
Díxonos que di unha lenda que séculos atrás no castro había unha galiña que tiña 100 pitiños de ouro.
Trina Casa do Grilo 77 anos
Cóntanos que hai unha lenda sobre o sartego que asegura que unha vez un home quixo levantalo e quedou cego para toda a súa vida.

A lenda das tres campás

2012-01-24T14:54:00.006+01:00

Había 3 campás: a da igrexa de Anxeriz, a de Carlín e a de Transmonte que cando tronaba, os lóstregos acostumaban a irlles ás campás das igrexas.
De feito o campanario de Anxeriz foi afectado por un lóstrego. Debido ao medo que se lle tiña ás tronadas, tocaban as campás desas 3 igrexas, e a ser posible ao mesmo tempo, e a tronada espelíase.
Tense oído que un día falou un lóstrego e dixo:

"Non me podo achegar
que se botan a min
a campá de Transmonte,
a de Anxeriz
e a Charapela de Carlín. "

A Charapela, facía referencia á campá de Carlín, que era a que mellor tocaba das tres.

Isto contoumo :
Álvaro Santos Ramos .
De 31 anos.
Da casa de Laxe, que está en Sisto na parroquia de Anxeriz.

Lenda

2012-01-17T16:04:00.009+01:00

Uns señores moi maiores, que eran moi medosos, cando entraron no baño escoitaron uns ruídos na cociña. A muller, con moito medo, colleu o peite e indo para a cociña viu a unha señora cociñando nunhas fabas. A señora tiroulle o peite e atravesouna; a muller gritou como se a fosen matar, e o home cando chegou á cociña e a viu tirada no chan chamou a ambulancia.
Din que daquela quedou tola toda a vida e o home de tanta angustia por ver a súa muller tola, pouco despois colleu unha pistola e matouse.

Persoa que mo contou: Germán Corredoira López, amigo dos meus pais, vive na casa do Paulo de Sobrado.

Igrexa de Roimil

2012-01-15T16:06:00.001+01:00

Non se recorda o ano en que se construiu porque hai moitisimos anos. E unha igrexa moi bonita e esteticamente está ben conservada. Ten un adro moi ben coidado é ten un cemiterio que rodea a igrexa. Actualmente conservanse nichos moi antigos e sábese porque no sitio hai unha pedra gravada co nome da persoa que morreu.

Informante: Antonio Lorenzo López
Idade:78 anos
Relación: Veciño
Nome da casa: Ferreiro
Lugar: Gudín de Abaixo
Parroquia: Roimil

A galiña asustada

2011-12-13T15:03:00.010+01:00

Unha galiña estaba debaixo dun castiñeiro e caeulle un ourizo na cocorochiña. Ela empezou a correr.

-Tropoloutrou, tropolouteiro,
isca, don galo, que cae o mundo enteiro.
-Quen cho dixo, dona galiña?
-Caeume a min na cocorochiña.
-Tropoloutrou, tropoloutrazo,
vaiase, dona lebre que cae o mundo a deshora.
- Quen cho dixo, dona galiña?
- Caeume a min na cocorrochiña.
- Tropoloutrou, troupoloutrazo,
vaite, Raposa, que cae o mundo a pedazos.
- Quen cho dixo, dona Galiña?
- Caeume a min na cocorochiña.
--Pois se cae o mundo a pedazos, eu quero ir ben fartiña.
E alí mesmo chapou a faladora Galiña.
Contoumo María José (de Prescolar na Casa)

O cabeceiro da Torre (Condes)

2011-12-13T10:13:00.001+01:00

Esta construción fíxoa meu avó Ángel Baamonde Franco no ano 1987. Está feita de varas de salgueiro. O teito está cuberto cunhas xestas, un plástico e uns paos. A porta está feita de madeira de piñeiro, o seu interior está pisado de táboas. De ancho mide 1 metro, de alto 2 metros e de longo 4 metros. Normalmente usábase para gardar o millo e seguímolo usando.

A señora pobre e a súa cocha

2011-11-25T13:09:00.005+01:00

Era unha señora moi pobre que tiña unha cocha. Como se marchaba oito días pedir e non volvía á casa deixoulle comida á cocha para que a repartira.
-Cocha: quédache aquí un ferrado de pan para que o repartas entre os días que estou fóra.Vouche contar os días que que non estou para que saibas canto tes que comer cada día.--díxolle a señora-- Un
--Oink- roncou a cocha.
--Dous-- volveu dicir a dona.
--Oink-- respondeu a cocha.
--Tres.
-Oink- contestou outra vez a cocha.
E así contou ata oito días. Despois a señora marchou pedir. Cando regresou sorprendeuse ao encontrar a cocha morta de empachamento porque comera todo xunto.
Contoumo a miñá avoa Fe, ten 84 anos, é de Pedrafita (Guitiriz)

A albarda frouxa

2011-11-25T13:08:00.006+01:00

A un home da casa de Barreiro de Busto, un día mandárono ir por unha ola de viño a Nodar na besta. Chegou alí, cargáronlle a ola de viño na besta e foise.
Na metade do camiño baixou a ola cara o bandullo da besta, e grazas que non lle caeu para o chan. Tivo que quitar a ola e volvela atar e ir o resto do camiño termando dela.
Contado por Carmen Corral Díaz de 84 anos (Busto, Silvela).

A pega e o raposo

2011-11-25T13:03:00.011+01:00

Era unha pega que estaba no curuto dun carballo e tiña catro peguiños. Viullos o raposo e díxolle:
--Pega tira un pego
E dixo ela:
--Non cho tiro que non o teño
E o raposo vai e dille:
--Meu rabo corta aquí este carballo...
E a pega tiroulle un.
Quedábanlle tres, e volveu dicir o raposo:
--Pega tírame outro pego!
--Non cho tiro que non o teño
E o raposo:
--Meu rabo corta aquí este carballo.
Despois chegou unha pomba onde a pega e díxolle:
--Rabos de raposos non cortan carballos a por de machados.
Volveu o raposo e díxolle:
--Pega tírame outro pego
--Non cho tiro que non o teño
-- Díxocho a pomba!. Foi a pomba quen cho dixo !
-- Si -dixo a pomba-
-- Heite comer
-Se non me comes heite levar a unhas vodas no ceo
E subiuse á pomba e esta ía subindo, subindo e torceuse no alto e tirouno e o raposo dicía:
--Se caio nunha aira mátome e se caio nun pozo afogo!
Caeu nunha pila de leña e cravouse un canoto na barriga e dixo:
--Se me salvo e non morro non quero máis vodas no ceo!.

Contoumo a miña veciña Benedicta Iglesias Ramil de 70 anos da Casa da Iglesia en Trasmonte.

A vella Socorro

2011-11-25T13:00:00.005+01:00

Había unha vez unha vella da Cabana que se chamaba Socorro.

Un día foi á feira de Parga na besta e cando chegou á ponte, baixou da besta e levouna do ramal ata a parte da feira onde están os queixos. Cando chegou, deuse de conta de que só levaba o ramal e a cabezada de arrastro. Tivo que volver para a casa a pé.
Contado por Carmen Corral Díaz de 84 anos (Busto, Silvela).

O home e o lobo

2011-11-25T12:59:00.011+01:00

Viña un home dunha festa cun lobo que o acompañaba. O lobo parecía moi manso, pero no medio do camiño revirouse e quíxolle botar a boca ó paisano. Entón o señor empezou a tocar, unha gaita que tiña, e o lobo foise.
Uns días despois, o mesmo home, pasaba por aquel mesmo camiño e saíulle outra vez o lobo e dille:
--Eu, o outro día non me comportei ben. Queríacho recompensar cun regalo. Hoxe, se queres, ven á miña casa e doucho.
--Vale, se mo pides así, terei que aceptar.
Pola tarde o home foi á casa do lobo, que estaba onda o río. Cando entrou pola porta, xa estaba alí o lobo esperando, que lle dixo:
--Mira, o meu regalo é esta cama que está aquí. Se queres próbaa antes de levala.
--Veña logo, vou deitarme un pouco - contestou o señor-.
Cando se deitou, adormeceu e o lobo atoulle as mans ós pes. Levouno ao tellado e tirouno ao río.
Nunca máis se volveu ver a aquel home.

Contado por Elvira Espiño Sanchez, ten 90 anos e vive no Cibreiro(Silvela).

A formiga e o merlo

2011-11-25T12:55:00.005+01:00

Era unha vez unha formiga que carretaba comida para o formigueiro, e un merlo andaba cantando por alí, e a formiga díxolle:
--Chirlo merlo,chirlo merlo
traballa de vrau para o inverno!.
Contoumo a miña bisavoa Eugenia de 87 anos. A Campaceira-Ousá.

Ocorreu hai moitos anos

2011-11-25T11:35:00.007+01:00

Este conto contoumo un meu veciño chamado Víctor que te na actualidade 85 anos e fala dun sucedido que lle ocorreu ao seu bisavó... Xa choveu!
"Meu bisavó andaba cun rabaño de gado. Un día veu o lobo e colleulle unha cabra.
Como o bo do home non podía correr, berroulle ao lobo que non lle fixo caso.
Andaba nunha chousa que se chamaba a Chousa dos Bullos. Meu bisavó dixo:
--Anda carajas que levar leváchea pero non a has comer!.
Meu bisavó botoulle o responso-- que tiña moita man para os responsos-.
Á noite díxolle á filla:
-Vas ir á Chousa dos Bullos buscar unha cabra, que ma levou o lobo.
A filla respondeulle:
--Xa non está alí!.
Meu bisavó respondeulle:
--Carajas, ti vai, que a cabra ten que estar!.
A filla foi e a cabra estaba alí e tróuxoa
Como tiña unha ferida no pescozo, o meu bisavó meteulle unto na ferida e cerrou e este conto acabou".

Recollido na casa de Fidalgo de Lea.

Xan de Outeiro

2011-11-25T10:58:00.014+01:00

Xan de Outeiro ten un can
que se chama Capitán,
tamén ten unha cadela
que se chama Micaela,
tamén ten un boi
que lle chaman Turroi,
tamén ten un gato
que se chama Escribano,
tamén ten un galo
que se chama Santiago,
tamén ten unha galiña
que se chama Mariquilla,
e por último,
ten unha ovella
que lle chaman Cotorella.

Contouma María José de Prescolar na Casa

Comentado por:
Mª José Blanco López (Profesora de preescolar na casa).
Anos:40

Milmañas.

2011-11-25T10:57:00.010+01:00

Isto era un raposo mais un gato que estaban no monte e tiñan moita fame.
O raposo dixo:
--Hai que ir a esa casa aos queixos e ás galiñas.
--Si, pero hai que ter moita arte para entrar, xa que hai dous cans feroces que nos poden matar --contestou o gato-- Ti cantas mañas tes?.
--Eu mil-- dixo o raposo.
--Pois eu unha-- dixo o gato.
--Se ti vas polos queixos eu vou polas galiñas-- propuxo o raposo.
--Vale-- aceptou o gato.
E aló foron os dous.
Cando chegaron, o gato subiu pola ventá cara aos queixos, e o raposo dirixiuse ao galiñeiro. Cando o souberon, os cans botaron a correr atrás do raposo, e o gato subiuse a un carballo. Os cans mataron ao raposo e cando o gato viu que se afastaban, baixou e cando viu ao raposo alí morto, co dente regañado díxolle:
--Hai Milmañas e ris ou regañas?.
Contado polo meu avó José Romero, 86 anos, da casa de Camilo, nas Laxes (Miraz)

O familiar dos gardas

2011-11-25T10:53:00.008+01:00

Unha mañá un home chamado Jacinto da parroquia de Anxeriz tiña un burro na casa.Aquel día había feira en Parga. O bo do home colleu o burro, púxolle as alforxas ao lombo e cargoullas con dúas fanegas de pan para vendelas. Na entrada da vila había unha parella de gardas, pararon ao home e dixéronlle:
-- Por que leva tan cargado o burro? Vai coa lingua de fóra!
O home contestou:
--O meu burro ben pode coa carga.
Pero os gardas non estaban seguros e volvéronlle insistir varias veces.
O home cansado e aburrido de escoitalos díxolle aos gardas:
--Pero, que lles pasa a vostedes co meu burro, que tanto lles preocupa?. Por que non me deixan continuar co meu camiño?... --e continuou todo convencido -- porque, non me dirán que o burro é familiar seu?

Narrado por Luisa Castiñeira ( 75 anos). É a miña tía e vive nas Veigas (Lamas)

Coidado

2011-11-22T15:17:00.008+01:00

Estando unha vez un galo mailas súas galiñas preto do poleiro, apareceu por aló un raposo. As galiñas escaparon pero ao galo colleuno o raposo e díxolle:

--Voute comer!
E o galo respondeu:
--Pero home, non ves que son todo plumas e ósos? Por que non vés no tempo do millo novo que daquela heiche estar ben mantido?
O raposo dixo:
--Ben, daquela... por quen teño que preguntar?
O galo respondeu:
-Ti chama por Coidado, que é o meu nome.
Polo último de outono un día que o raposo tiña moita fame, díxose: "vou polo galo que ha estares ben mantido"

E, cando estaba chegando ó poleiro berrou:
--Coidado!, Coidado!!, Coidado!!!
E o galo, que o oíra, subiu ao máis alto do poleiro e respondeulle:
--Xa cho teño, xaaaaaaaaaa!!

Contoumo meu pai José Luis Pena Meilán, 50 anos, Casa de Xaneiro.
Agruñá. Cotá

O sapo sen présa

2011-11-22T15:04:00.006+01:00

Había unha vez un sapo que quería cruzar un regato por un paso de pedra porque, na outra beira, había unha ra que lle gustaba e quería ir para xunto dela.
O sapo tiña medo de caer na auga, el íase achegando á beira con precaución, lentamente... e despois de sete anos de intentos, dunha destas achegouse un pouquichiño máis e caeu ao río.
Entón dixo:
-Mailo demo ás présas!
Contado polo meu pai José Luis Pena Meilán, 50 anos da Casa de Xaneiro de Agruñá. Cotá

A cegoña despistada

2011-11-22T14:56:00.009+01:00

Había unha vez unha cegoña moi despistada. Encargáranlle levar un neno a unha casa e non a daba atopado. Ía de casa en casa sen saber onde quedaba.
Así, foi pasando o tempo ata que un día o neno, que xa ía vello e con barba, díxolle:
--Pero muller, cando has recoñecer que te perdiches?

Contado polo meu pai: José Luis Pena Meilán, 50 anos, Casa de Xaneiro de Agruñá, Cotá

A moita fartura

2011-11-22T14:54:00.010+01:00

Nunha aldea, vivía un labrego que tiña algúns animais. Un deles era un burro que sempre andaba carretando a fariña para os porcos.
Cando saía cara ao muíño, cargado de peso e cheo de fame e de frío, sempre vía quedar ós porcos moi cheos de comer, moi finos e moi descansados. O pobre burro envexaba a vida que levaban os porcos. Pero, el tamén pensaba como acabaría o asunto.
Foron pasando os días e chegou o día da matanza. O burro, cando viu que mataban ós porcos dixo, todo convencido:
--Ai, compañeiros, xa me parecía a min que tanta felicidade e tanta boa vida non ía rematar ben!.

Contoumo a miña nai, Mª Fe Fernández Rodríguez de Casa de Bibiana de Carballo.

Lenda

2011-11-15T15:39:00.015+01:00

Contaban os antepasados que había unha casa na Fraga de Souteiro ( Xiá) na que había enterrado cobre, bronce e ouro e que vivían alí uns mouros. A casa caeu e despois ían cavar a ver se daban co tesouro pero nunca o atoparon.
Contouma meu pai José Antonio Prieto Ares, de49 anos, vive en Quintá de Ousá

Carpinteiro

2011-11-15T15:38:00.013+01:00

O carpinteiro chámase Luis Espiño López, ten 58 anos e é natural da Travesa (Nodar).
Despois foi para O Cibreiro, logo para a Freiría e ao final foi vivir con súa nai ao Marco das Pías. Ata os 30 anos que foi para A Coruña. Manexa moi ben o martelo e crava moi ben os cravos. A el gústalle moito facer portas e casetos.

Un milagre de San Benito

2011-11-08T15:00:00.010+01:00

Un bo día, un fregués da parroquia de Carballo foi á igrexa. Dende o remate da misa, este home dixo:

-Quédate santo mouro, que eu non te vou volver visitar tan rápido.
Acto seguido, marchou da igrexa e foi a unha taberna próxima. Alí, entrou aparentemente san e cando quixo saír, non podía camiñar porque se quedara teso.
Despois, un home que se atopaba no establecemento foi ata onde o cura a pedirlle axuda. O cura foi ver ó enfermo e díxolle que se quería volver camiñar tiña que ir visitar ó santo e pedirlle desculpas polo ocorrido, arrepentirse de corazón.

O cura botoulle a bendición á devoción de San Benito ao enfermo e entón este púxose a camiñar. Sen perder tempo, foi visitar ao santo e deulle un bico, e prometeulle que iría todos os domingos que puidera á misa. Así foi como este home volveu á igrexa case tódolos domingos ó santuario e nunca máis estivo enfermo e morreu moi vello.
Contado por Trinidad

II Camiñada das Torres

2011-10-13T16:40:00.006+02:00

Hoxe, realizamos a II Camiñada das Torres, co programa establecido de antemán que como o curso pasado comezou na Torre de Friol para achegármonos ata San Paio e regresar á escola.Dada a seca que estamos padecendo, non houbo ningún problema coa auga, pois os dous regos que tiñamos que atravesar estaban ben secos.
Desenvolvemos as actividades previstas e quedan pendentes para as próximas sesións do Proxecto Interdisciplinar as que hai que rematar informándonos na casa para completar as fichas correspondentes.
Deixamos aquí un par de fotografías: unha do comezo ao pé da torre de Friol e outra na de San Paio.
Con esta II Camiñada iniciamos xa en serio o proxecto interdisciplinar ao que este ano incorporamos unha nova actividade relacionada coa microtoponima da que daremos conta no seu momento.
Boa andaina!

Remata "O patrimonio do meu concello". 2010-11.

2011-06-23T10:14:00.002+02:00

Como actividade final deste curso 2010-11, e tal como estaba previsto, fixemos a saída a Trasmonte, onde desenvolvemos as actividades de investigación e localización que estaban establecidas.
Buscamos quen nos contase a Lenda do Sartego de Trasmonte, contáronnos tamén a Lenda da Pena Bicosa de Bouzaboa -- achegámonos ata ela--, localizamos e visitamos o derruído pazo de Trasmonte, e percorremos un treito da antiga calzada romana.
Como a lenda do sartego ten remate final na fonte da igrexa de Carlín, e tendo tempo, achegámonos ata Carlín. Dando por finalizada a primeira parte da saída.
Xa rematado o traballo pasamos á parte lúdica: Fomos ata o Club Fluvial de Friol e compartimos coas pandeireteiras do colexio unhas pizzas financiadas co recollido na actividade realizada no Nadal cando fomos Cantar os Reis pola vila adiante.
Remata un ano intenso no que todos nós achegamos material para este blog, coñecendo diferentes aspectos patrimoniais --materiais e inmateriais-- do noso concello que non todos coñecíamos, e no que aproveitamos para facer tres saídas: Unha camiñada a primeiros de outubro entre a Torre de Friol e a de San Paio, e dúas saídas -a Vilalvite, Cotá, Guldriz e A Devesa- a finais de marzo e esta da que falamos.
Queda tan só agradecer ao Concello de Friol, e en particular á súa concelleira de cultura, Isabel García Pacín a boa disposición a colaborar na actividade , colaboración que se plasmou no financiamento do transporte das citadas saídas.
Remata unha tirada máis do proxecto "O patrimonio do meu concello"

De serpes e segas (e III )

2011-05-21T20:31:00.006+02:00

Aquí deixamos a terceira parte e final de "De serpes e segas".

De serpes e segas II

2011-05-21T09:03:00.002+02:00

Deixamos a segunda parte da montaxe "De serpes e segas"

De serpes e segas I

2011-05-21T08:08:00.000+02:00

Deixamos nestas entradas os vídeos das representacións desta montaxe que se levaron a cabo os días 18 e 19 de maio de 2011, celebrando o Día das Letras Galegas e o Día Internacional dos Museos, na torre de San Paio de Narla.

2011-05-20T11:07:00.003+02:00

Ola a todos os lectores do Blog! :
Esta entrada non é para falarvos da cultura do concello, ou de novos sitios, senón para falarvos dun vídeo que os rapaces de PRIMEIRO de E.S.O. fixemos para Batidos Puleva. Os rapaces temos ganas de gañar, xa que nos esforzamos moito, así que, por favor, VOTÁDENOS!!
Aquí deixo o link, mandádello a familiares e amigos, para que pasen un bo rato co C.P.I. DOUTOR LÓPEZ SUÁREZ.
Grazas!
Se premedes aquí iredes directamentamente ao sitio
http://www.batidospuleva.es/bp/competition/coreografias/choreography.jsp?idclase=340

Miliarios

2011-03-24T13:00:00.003+01:00

Que é un miliario? Un miliario ou pedra miliar (procedente do latín miliarium) é unha columna cilíndrica ou oval que se colocaba no borde das calzadas romanas para sinalar distancias cada milpassus (pasos dobres romanos), é dicir, cada milla romana equivale aproximadamente a 1481 metros. A maior parte dos miliarios levaban inscripcións gravadas directamente, dependendo da importancia da calzada, da cercanía ou lexanía a Roma ou das cidades de orixe e destino. A inscripción constaba sempre dunha serie de partes ben definidas:O título completo do emperador baixo o mandamento de o cal se construía ou modificaba a calzada.A distancia ata Roma ou á localidade máis importante da vía.O gobernador ou a unidade militar responsable das obras da calzada.No siglo IV, os miliarios perderon funcionalidade indicativa, transformándose nun elemento de propaganda política.
Miliario de Friol.
Descubrírono uns estudantes de Arqueoloxía da Universidade de Santiago de Compostela mentres facían prácticas. É da época romana e suponse que foi gravado no siglo III e indicaba a distancia de XI millas con respecto a Lugo. A milla equivalía a mil pasos e as XI millas serían os 20 quilómetros separan a Friol de Lugo na actualidade. O miliario atopouse nun monte, nun punto que coincide co límite das parroquias de Guldriz, Devesa e Friol, e suponse que sería utilizado para marcar esa dividión.Trátase dun cilindro de granito de grao groso, que foi alterado e devastado de forma na que na actualidade presenta tres caras rectas e unha cilíndrica.Por sorte parte da inscripción consérvase na zona intacta. Dimensións: Altura 240 cm., ancho 55 cm.A inscrición do miliario é a seguinte:
ARI-MARCO
PIO-FELICI AVG
O TRIB POTEST
IAE·PRO
PRICIPI·I
ALVCO AV X
MP XI
Axudados polo traductor Google, conseguimos unha traducion, sen sentido:ARI-BANDEIRA
CELEBRAR-FELIX AVG
OH EL PODE·O TRES
PARA O IAE
PRICIPI·I
ALVCO AV
XI MILLAS
Xa que non nos convencía, fomos traducindo palabra a palabra:
BANDEIRA-ARI
AVG FELIX-CELEBRAR
OH DE SENTIR, PODE A TERCEIRA
O IAE
·UN PRINCIPIO E

E, como esta non nos convencía tampouco, axudado pola información sobre os miliarios, polas palabras que tíñamos das traducións anteriores e tamén axudados por algunhas traducións de outros miliarios fixemos unha tradución aproximanda:
EMPERADOR MARCO
TRIBUNACIA POTESTAD
PRINCIPE I
XI MILLAS

Pena Castrela

2011-03-24T12:54:00.004+01:00

Dos castros salen duas antigas lendas nas que coinciden moita xente. Moitos aínda recordan algúns versos. Decían hai bastante tempo hospedábase unha bruxa nun dos castros. Un día unha bruxa ía camiñando pola ponte de Pedrido, acompañada da súa filla e con unha vavilla enorme chea de leite e na cabeza unha rocha cando chegou a Pena Castrela, resvalou e caeulle a rocha esmagando por completo a súa filla. Entón dixo unhas palabras máxicas rompendo a rocha en dous.Pena Bicuda A Pena Bicuda está situada en Trasnmonte puxeronlle así porque a rocha se alarga parecendo un pico ou un hocico. Según conta a lenda vivía unha bruxa enorme. Un día ía fiando cunha roca tan grande que parecía un arado e unha nena o seu lado a nena subiuse esvarou e matouse A bruxa dixo o seguinte: ¡Pena Bicuda hei che tirar unha pedra que te fenderei en dous. Agora a pedra ten unha profunda greta.

A Ponte da Corda

2011-03-24T12:51:00.007+01:00

Nunha aldea, chamada Corda, da parroquia de Nodar no concello de Friol, localízase unha antiga ponte:
Por esta ponte pasaban os carros cargados de pedra en distintas direccións para construir as vivendas nos pobos próximos.Tamén era o camiño que unía a Corda coa aldea de Samede.
Esta antiga construcción, con máis de oitenta anos, sufriu alguns percances coma o derrubamento de parte dela. Máis tarde os veciños que tiñan terreos próximos reconstruírona.
No río que pasa por debaixo da ponte, había un antigo lavadeiro do cal non quedaron restos porque co tempo foise desfacendo.

Grupo Nodar- Anafreita (Rocío e Iria)

Que é unha figa?

2011-03-24T12:49:00.003+01:00

Falamos con Maricarmen a empregada da torre e informounos : un aceno que se fai o pechar aman amosando o dedo polgar entre o índice e o inmediato ou corazón para protexerse das forzas malignas.

Xa usado desde antigüidade como protección contra o mal de ollo , aenvexa , as doenzas, e un xesto moi utilizado en Galicia. está simbolizado na cheminea que está na última habitación da torre. Porque así o estar a vista o aceno facia más efecto e as bruxas non entraban pola chimenea.

A lenda do sabugo

2011-03-24T12:47:00.012+01:00

Unha lenda sobre o sabugo di que, o que pase por debaixo del e lle toque a algunha das súas pólas, xa pode saber ben o que mide, pois se vai quedar a esa altura para toda a súa vida.

Recollida en Arriba, Condes. Contada por Herminia Barreiro, avoa de Adrián (72 anos)

Pena Castrela

2011-03-24T12:47:00.011+01:00

Contase que fai moitos anos unha mora habitaba en Narla. Un dia a mora andaba pola ``Ponte Pedrido´´, acompañada da súa filla e levando consigo unha vasilla voluminosa con leite, ocupándose na faena de fiar o mesmo tempo que trasladaba na súa cabeza unha enorme roca.O chegar o lugar donde actualmente se encontra a ``Pena Castrela´´, a mora resbalou, a roca caeu da súa cabeza, esmagando a súa filla e rompendo a vasilla. Foi entonces cando pronuciou:
``Pena Castrela,
rompíchesme a ola
matáchesme a nena
o demo te fenda
de rabo á orella´´.

Despois tirou sobre a roca unha pedra e dividiuna en dous.
NILO CASTRO MARTÍNEZ
CONTADO POR:CESAREO CASTRO FRANCO,Avó, 86, Friol.

CONTO : FEDERICO E O LOBO

2011-03-17T13:13:00.005+01:00

Un home chamado Federico iba a feira. Cando volveu a súa muller estaba morta. Federico enfaduose tanto que colleu o cabalo e foi buscar o asesino.
Cando lla buscara moito encontrou un lobo. Descubriu que era un asesino porque tiña a boca chea de sangre O final colleu un pau e empezou a mallar o lobo. Levarono a carcere porque era un lobo protexido que escapara da súa gaiola.
Escrito por DIEGO FERNANDEZ ARIAS e contado por REMEDIOS ARIAS CASTIÑEIRA que ten
81 anos e vive en GUDIN DE ARRIBA (ROIMIL).

Torre Pazo de Friol

2011-03-17T13:04:00.003+01:00

Está situada na capital do municipio de Friol, concello de San Xulián, e tense como unha das máis antigas da provincia. Foi elevada, seguramente, no século XIII, como así acreditan os restos dos seus muros interiores, nos que aparecen gravados varios signos lapidarios, coincidentes con outros que presentan igrexas románicas construídas naqueles tempos, e tamén varias fortalezas coetáneas.
Pertenceu ao antigo linguaxe dos Prados, descendentes da casa real de León.
A orixe do apelido Prado, descendente dun infante de León que tivo un fillo cunha doncela nun prado, e o fillo sabedor de iso, tomou como apelido a denominación de Prado. Estendeuse por toda a península. Probou a nobreza varias veces.
Tamén buscando, atopamos a seguinte lenda sobre a orixe dos Prado:
"Estando unha doncela segando herba nalgún prado de Lugo foi sorprendida gratamente polo Rei de León, o cal namorou, e dende aí parte o liñaxe dos Prado, que levaron dende ese momento, ese apelido."
Tanto as dependencias da casa-palacio, como da torre adosada a mesma , se conservan en regular estado. Sen embargo, na segunda, iniciase un agrietamento na que se observan as reconstrucións que se levaron a cabo en diferentes épocas. A fachada de ponente da torre do homenaxe, distínguese co nome de >.
A súa planta é case cadrada, 10,60x10,40 metros. O mura da fachada norte, cego nos seus primeiros cortes, ten só unha pequena ventá no superior, de falso arco.Na fachada oeste, que é a que da ao patio, existen outras dúas ventás de igual composición. A esta fachada úneselle as dependencias das vivendas, con unha porta de granito.

A fachada principal da casa-torre, sufriu modificacións. A parte máis antiga, conserva o carácter da época.Actualmente atópase en ruínas.

Entrevista a un zoqueiro

2011-03-10T13:15:00.004+01:00

-Cal é o seu nome?
-Albino Sánchez
-Cantos anos ten?
- 81 anos
-Dende que anos leva facendo zocas?
- Dende os 10 anos
-Cal é a mellor madeira para facer as zocas?
- O albelo
-Que ferramentas se usan?
-Macheta, gubia, trades, legres, coitela e rebocador
-Quen lle ensinou?
- Un veciño "Roberto"
-A quen llas vendía?
-A xente que ía as feiras e a xente que pasaba pola súa casa
-A súa familia segue a tradición?
-Non
-Os seus antepasados facían zocas?
No-Segue facendo zocas?- Si
-Canto tempo lle leva facer un par?
-"Antes 2horas " agora 1dia
-Gustaríalle que a súa descendencia seguira a tradición?
- Si Gustaríalle poñer unha exposición de zocas?
-Si
-Vendeu moitas zocas?
-Si
-Realiza esta actividade por oficio ou por afección?
- Polas dúas cousas-Usa as súas propias zocas?
-Si
i-Gustaríalle dedicarse a outro oficio?
-Si, antes era muiñeiro, albanel
-Como fai as zocas habitualmente simples ou con adornos?
-simples
-Fai madroñas?
-Non,porque son propias de Asturias
Grazas pola súa atención e a súa colaboración

2011-03-10T13:07:00.003+01:00

O Corno do Boi
Un home chamado José que vivía en Xiá ia con unha parexa de bois a buscar un carro de toxos ao monte.
Era un día de inverno, e cando volvían de volta a casa co carro xa cargado empezou a never moi forte e formouse unha gran torada de neve.
José estaba moi preocupado porque tiña medo de que os bois quedaran atrancados na neve e non deran saido e así aconteceu.
Cando ian na metade do camiño os bois quedaron cravados na neve. José foi buscar axuda aos veciños cercanos.
Mentres os bois loitaban por sair, un deles conseguiuno pero o outro rompeulle un corno e empezou a sangrar moito.
Cando José e os veciños chegaron o boi xa morrera desangrado. A partir dese dia os veciños decidiron chamarlle Corno do Boi.

Escrito por: RUBÉN DORADO ESPIÑEIRA
Contado por ESTHER PETEIRO SÁNCHEZ DE 78 anos natural de PRADO DE ABAIXO

Os consellos do corvo

2011-02-24T12:50:00.003+01:00

Un corvo vello, antes de sacar os fillos do niño dáballes algúns consellos, para que souberan andar sen perigos pola vida.
Decíalles:
--Cando vexades vir un home, escapade, que vos pode matar. Se vedes que trae un pao furado, unha escopeta como eles din, escapade anque estea lonxe.Se vedes que baixa para coller unha pedra, escapades tamén aínda que estea lonxe.
Nisto, fala un dos corviños, e preguntoulle ao pai:
--E se trae a pedra no peto?
Contestalle o pai:
--Podeste ir,que xa sabes andar.

Recollido por Iria Fernández Buján de a súa avóa: Divina Vigo Morandeira (80 anos)

O burro e o cabalo

2011-02-10T13:21:00.002+01:00

Erase unha vez un agricultor que tiña moitas vacas, tiña un burro e un cabalo. O agricultor tiña un muiño de maquia e todas as mañas as tiña ocupadas.
O transporte do agricultor para o muiño era o cabalo e o burro. O cabalo servialle para ir de acabalo del e o burro servialle para levalo cargado de gran para o muiño, e pa qui servialle para traer a fariña.
Un día como todos os días o pobre burro, canso de levar sempre a carga cara o muiño non puido con ela porque o agricultor botoulle mas carga da habitual.
Entonces o muiñeiro non lle quedou mais remedio ca quitarlle a carga ao burro e poñerlla ao cabalo.
O cabalo riuse do burro e dixo o cabalo.
-Onde vexas corpo bota carga.
E o burro contestoulle:

-Amigo cabalo onde vexas orellas bota cebada.

Avoa: Maria Teresa (72) Ramelle
Maria Santos Lodeiro 1ºB

O peite de ouro

2011-02-10T13:20:00.001+01:00

Nunha fonte no medio do monte, saía todas as mañás unha princesa moi fermosa a peitear os seus cabelos cun peite de ouro.
Un día pousou o peite nun penedo e un cabalo colleuno coa boca. Xa na casa dos seus amos estes decatáronse de que o peite non era seu e entón dixo o amo:
--Mira meu cabaliño se ti me levas onde encontraches ese peite eu dareiche o que ti queiras!.
O cabalo nin corto nin perezoso respondeu:
--Quero cinco horas de pasto ao día e unha lata de pienso.
--Bueno farase o que ti queiras... pero... Veña axiña que non hai tempo que perder!.
E os dous marcharon cara ao monte, pero a princesa xa desaparecera- debeu ser polo peite-.
Logo cando chegaron á casa o amo mirou á muller, que dera a luz nun palleiro mentres que lle daba de comer aos animais, pero o neno que esperaba, viña morto.
Moita xente di que sería unha maldición.
Recollido por: Daniel López Ramos
Contado por: Xosé bisavó 78 anos, Teixeiro ( A Coruña)

Habelas hainas

2011-02-10T13:09:00.004+01:00

Miguel Penas Boado 1º ESO

Fai anos, un home que era canteiro, cando regresaba pola noite do seu traballo cara a súa casa, tódolos días atopábase cunha vella fiando o liño na roca. A vella non lle falaba e escondía a cara. Entón o home, a partir deste momento, tiña moito medo, incluso vía luces no ceo. Eran as meigas! Tamén se decía que a vella era unha veciña do lugar que pola noite vixiaba que a auga dunha fonte próxima fora regar ó seu prado, e non ó dos veciños. Este canteiro evitaba pasar por ese lugar sempre que fose noite, xa que naqueles tempos camiñábase a pé. Anos máis tarde, cando abondaba a pólvora, o home dicía que xa non había meigas, pois elas tiñan medo aos tiros.

Contado por J Antonio Penas—pai--(46) Condes

Entrevista a unha modista

2011-02-10T13:08:00.002+01:00

-COMO TE CHAMAS?

María Penas Rodríguez
-QUEN CHE APRENDEU A FACER OS VESTIDOS?
A miña prima
-A QUEN LLE FIXECHES O TEU PRIMEIRO VESTIDO?
A unhas veciñas
-CAL FOI A TÚA PRIMEIRA MÁQUINA?
A miña primeira máquina foi de manivela
-CANTO COBRABAS POR UN VESTIDO?
2 pesetas
-QUEN CHE AXUDABA A FACER OS VESTIDOS?
A miña irmá
-QUE FACIAS MAIS CA OS VESTIDOS?
Blusas, saias e calzóns pos homes
-A QUE SITIOS FUCHES?
Foi a Roimil, a Pradela e a San Xurxo.

Entrevista feita por Diego Fernández e Rubén Dorado

Casa do Rosón

2011-02-10T13:02:00.009+01:00

-De quen era a casa antes?
-Genaro González Rosón.
-Quen vivía nela?
-Genaro , unha criada a súa irmá
-Tiña empleados?
-Si que tiña
-Tiña moitos muíños?
-Si que tiña
-Era un home importante?
-Si que era importante
-Tiña animais?
-Si que tiña animais
-De quen é a casa agora?
-E de Queitano: Manolo Miragalla Zas
-Foi renovada a casa?
-Non foi renovada.

Creado por Jorge Corredoira e Miguel Argerey.

OS BAUTIZOS DO RAPOSO

2011-02-10T12:56:00.008+01:00

Un ano de moitas neves, tanto o raposo coma o lobo pasaron unas fames moi grandes. E falando delas, un día dixo o raposo:Compadre, o mellor que podemos facer é cavalo monte para ver se collemos pan para o gasto. Así, polo menos non morreremos de fame.¡Moi ben pensado compadre! – dixo o lobo – Pero, ¿que imos comer mentras esteamos traballando? Iso amáñase fácil. Cebamos un porco e así que fagámola matanza comezamos a cavar.Os dous estiveron de acordo e cebaron o porco, fixeron a matanza e foron enterralo para que ninguén o vise, pero deixáronlle o rabo fóra, non fose que despois non soubesen ben do sitio. Puxéronse a cavar. O lobo cavaba canto podía e facía moito traballo, máis o raposo, levando unha uciña de aquí para alí, non facía nada. Como o raposo é tan pillo, un día que lle entrou fame, díxolle ó lobo:¡Ei compadre! Parece que me chaman.E poñendo unha man na orella, como se fose para oír mellor, continuou:¡Ai, é vostede comadre! ¡Agora vou! ¡Agora vou!E dirixíndose ao lobo, dixo: É unha comadre miña que me chama para que sexa o padriño dun fillo que tivo. Xa ve compadre, non podo faltar, así que vou alá e logo veño.Pois vaia, vaia… que é unha obra de caridade!Marchou o raposo dereito ao porco e deuse unha boa fartura. Deitouse un pouco e cando lle pareceu, volveu para onde quedara o lobo dicíndolle:¡Ai, que cansado veño! ¡Canto ten un que padecer neste mundo de Deus! E logo, ¿como lle puxo ao afillado?- preguntou o lobo.Púxenlle Principiatis Pois é un nome ben bonito.Puxéronse a cavar outra vez e o pobre do lobo, que traballaba todo o que podía, sentiuse cansado e dixo: ¡Compadre! ¡Podiamos comer un anaco de cocho!¡Non, iso non pode ser! Se fartamos a barriga, despois non temos ganas de cavar. É mellor acabar o traballo e despois podémonos fartar ben – dixo o pillo raposo.Seguiron cavando e, de alí a un pouco, o raposo fixo como se o volvesen a chamar para outro bautizo. Marchou dereito ao cocho e deuse outra farta tan grande coma a primeira e durmiu outro bo anaco.Cando chegou xunto ao lobo, díxolle:¡É una desgraza ser tan caritativo! ¡ Veño que non me teño! ¡Tiven que ir moito máis lonxe ca antes!¡Pois descanse un pouco, compadre! ¿E como lle puxo o pequenotes? Púxenlle Segundatis ¡Pois aínda me gusta máis có outro! – contestou o lobo.Volveron ao traballo, e pola tarde, o raposo fixo que o chamaban outra vez para outro bautizo.E o que fixo foi acabar de comer o cocho. Cando durmiu dabondo, veu para onde se atopaba o lobo, e este preguntoulle: ¿Como lle puxo esta vez compadre? Púxenlle Rematatis. ¡Foi o último! – dixo o raposo.De alí a un pouco deron o traballo por acabado e decidiron ir comer.Chegaron a onde debía estar o porco e dixo o raposo: Vostede que ten máis forza… ¡Tire polo rabo, compadre!O lobo deu un tirón e marchou de cu para atrás, dicindo:Tanto tirei que lle arranquei o rabo!Empezaron a escarvar, pero o porco non aparecía e comezaron a rifar un co outro. O lobo botáballe a culpa ó raposo de que fora el quen comera o cocho cando fora aos bautizos, mentres que o raposo dicía que fora o lobo que se aproveitara de quedar só para comelo.Por fin o raposo puxo fin á discusión dicindo:¡Aquí non hai que discutir nada máis! Para saber a verdade, ímonos deitar coa barriga ao sol, e o primeiro que lle súe… foi quen comeu o cocho. ¡Xa está! – dixo o lobo que estaba seguro de que el non fora.Mais velaí o que aconteceu: o pobre do lobo, como estaba canso de traballar, en canto se deitou xa quedou durmido, roncando coma un crego en día de festa; pero o pillo do raposo como estaba ben descansado, non pechou os ollos. Cando lle pareceu, ergueuse moi a modiño, e foi e mexoulle na barriga do lobo, e despois volveuse deitar como se non pasara nada.Máis tarde fixo coma se espertara, facendo moito barullo e espreguizándose para que tamén espertase o lobo.¡Foi vostede quen o comeu, compadre! ¡Mire como lle súa a barriga!Entón o lobo, cando viu que tiña a barriga mollada, díxolle: ¡E máis comín, ho, pero foi sen darme conta!Entón o raposo comezou a queixarse de que lle ía moi mal¡Ai, compadre! ¡Que mal me atopo! ¡Vai ter que levarme ao lombo!Foi o lobo e colleu ao raposo ás costas, e como é tan pillo, facía que se queixaba moito, pero polo baixo ía cantando:¡Pirulín, piruleiro! ¡Comín o porco e vou caballero!¿Qué di meu compadre?Nada, nada, ho! ¡Delireo, delireo! – contestaba o raposo.Antonio (tío avó de Carlos)—80 vila de Palas

Conto da Pandelita

2011-02-10T12:56:00.005+01:00

Había unha vez un señor que ía montado nunha burra que se chamaba Pandelita. Este señor pedía limosna polas casas e nunha déronlle unha torta enteira. O señor desconfiou porque lle deran moita limosna e deulle a torta a Pandelita.
Cando chegou a unha aldea a Pandelita morreu e viñeron tres cans a comela e os cans morreron. Apareceron tamén por alí sete xabaríns a fozar nos cans e morreron.
O dono de Pandelita estivo mirando e colleu os aparellos da burra e a escopeta e marchou polo monte arriba, e saliulle unha perdiz rastreira e tiroulle un tiro pero matou unha lebre preñada que estaba na cama.O home colleu a lebre, abriuna e sacoulle os labratos e ao pouco tempo de seguir andando atopou unha igrexa.Abriu a porta, acendeu as candeas e asou os labratos.
O conto di: La tortó mató la Pandelita, la Pandelita mató a tres, tres mataron a siete, tiré a lo que vi y maté lo que no vi, comí carne que no fue nacida ni en el cielo ni en la tierra y la cocí en el aire con palabras de Evangelio.

Recollido por Rocío Novo Lourés.
Contado porAntonio de A Covariza,Silvela , 56 anos.

A lenda da Pena da Moura

2011-02-10T12:51:00.005+01:00

A Pena da Moura era unha pedra redonda duns 20 metros cadrados, aproximadamente. Estaba montada enriba de tres chantos que estaban cravados de punta. Dicían que a trouxera unha muller negra na cabeza, que viña fiando lá nunha rocha. Abrigábase a xente debaixo dela. E todo iso estaba nun prado de meu avó. Na actualidade a pena foi desfeita por unha escavadora e coa súa pedra fixeron un valado.

Publicado por Grupo Condes (Adrián García Fraga, Javier Sánchez Burgos e Miguel Penas Boado)

Os tres imáns

2011-02-10T12:49:00.007+01:00

Cristian Montecelo Mahía.
Había unha vez tres irmáns , un non era moi espabilado pero os outros si que eran espabilados.Entonces como eran espabilados sempre iban as feiras e o outro sempre quedaba traballando na casa, e seus irmáns mandábanlle facer o que facía seu veciño.Un día seus irmáns foron a feira.Mentres os irmáns estaban na feira veu un vendaval e estáballe tirando co pan entonces púxolle un pau por riba e esmagouno todo.Cando chegaron seus irmáns votaronlle unha bronca por esmagar o pan.Para a próxima feira mandárono a el para comprar unha agulla e viña o veciño con un carro cheo de herba seca entón foille axudar e clavou a agulla na herba e cando se quería ir non a encontrou.Volveu a casa e díxolles a seus irmáns que perdera a agulla e dixéronlle que se clavaba na solapa da chaqueta.Na seguinte feira mandárono por uns cochos e agarrounos con unha corda a o pescozo e atounos a solapa da chaqueta.Ao chegar a casa os cochos xa estaban mortos e reñeronlle outra vez e dixéronlle que os tiña que vir chamandos pola corda.Volveu a outra feira máis a comprar unhas cuncas e atounas pola asa a todas e veunas chamándo ata que chegou a casa coa asa soa.

O afillado da Morte.

2011-02-10T12:49:00.005+01:00

Esta historia que vos vou contar agora, ocorreu hai moito tempo no Camiño de Santiago, entre Palas e Melide.
Xosé, era un home de Palas que acababa de ser pai e, como era dunha familia moi pobre, en Palas, naide quería ser o padriño do meniño, asique, decidiu ir buscar un rumbo a Melide.Comezou a camiñar e a camiñar, e, de repente, viu a un home vestido de vermello con dous cornos na cabeza.
-Xoseíño! Xoseíño! Onde vas?
-Vou na procura dun padriño para o meu fillo. E ti quen eres?
-Eu, son o Demo.Se queres, podo ser eu o padriño do teu fillo.
Xosé cabilouno un pouco, pero rechazouno
-O demo? Ai non! Eu non quero ter nada co Demo! Non, non quero que sexas ti o padriño do meu fillo.
Xosé seguiu camiñando, e no medio dun sendeiro, viu a un home que vestía cunha túnica branca, que era moi pálido e que tiña barba.
-Xoseíño! Xoseíño! Onde vas? - Berroulle o home.
-Vou na procura dun padriño para o meu fillo, porque son tan pobre, que en Palas, naide quere selo. E ti quen eres?
-Eu, son Deus, se queres, podo ser eu o padriño do teu fillo.A Xosé, Deus non lle parecía unha persoa xusta, e rechazouno.
-Non, ti non eres xusto. Hai xente que tira coa comida, e outra que morre de fame. A algúns sóbranlle os cartos mentres que outros, están na miseria. Non, ti non eres xusto, non quero que sexas o padriño para o meu fillo.
Xosé seguiu camiñando, ata que viu a un home vestido cunha capa negra que se lle achegaba
-Xoseíño! Xoseíño! Onde vas?-Vou na procura dun padriño para o meu fillo. E ti quen eres?
-Eu, son a Morte. Se queres, podo ser eu o padriño para o teu fillo.
Ao principio, Xosé asustouse, pero, deuse conta de que a Morte e moi xusta
-Si, quero que sexas ti o padriño do meu fillo. Ti eres xusto, morren ricos e pobres, morren listos, e non tan listos, morren reis e raíñas e tamen escrabos e escrabas, si, ti eres xusto.Quero que sexas o padriño do meu fillo.
Chegou o día do bautizp e todo ía moi ben. Estaban os familiares, os veciños e, como non, a Morte. Ao rematar a ceremonia, a Morte foi a xunto Xosé.
-Xoseíño,eu non che podo dar agora o regalo para o teu fillo, pero prométoche, que llo darei.
E así quedaron a Morte e Xoseíño. Pasaron os anos, e non había noticia nin da Morte nin do seu regalo, e Xosé decidiu de contarlle ao seu fillo quen era o seu padriño.Meses mais tarde, Xosé morreu e o fillo, dedicouse ao pastoreo porque era moi moi pobre, e só tiña unhas cabritiñas.
Un día estaba no monte coas cabras e apareceuselle a morte.
-Hola.
-Hola.-dixo o fillo de Xosé.-E ti quen eres?
-Eu, son teu padriño, a Morte.
-Anda! Meu pai contoume que ti eras meu padriño antes de morrer.
-Eu veño a cumplir a promesa que lle fixen a teu pai, vouche dar o teu regalo, voute facer doutor.
-Doutor?Si eu o único que sei facer é estar coas cabras! Como me vas facer doutor! -É moi doado – empezoulle a esplicar a Morte- ti vas á casa do enfermo, e eu irei contigo, pero solo me vas poder ver ti, asique, se eu estou na cabeceira da cama,o enfermo vive, ti daslle calquera potaxe e xa está. Pero se estou nos pés da cama, morre. Está claro?
-Si. A partir de ese momento, o fillo de Xosé comezou a traballar como doutor, e, como o que decía sempre se cumpría comvertiuse nun doutor moi famoso.Un día, chamarono da casa dun Marqués e dixéronlle que si o salvaba, lle darían todo o que quixese. O doutor, foi alí rezando que a Morte estibese na cabeceira, pero non, estaba nos pés. O fillo de Xosé púxose moi nervioso, pero, no medio do nerviosismo, tivo un golpe de inspiración e dixo:
-Dádelle a volta á cama! Dádelle a volta á cama! Ao facer eso, a Morte, atopábase na cabeceira, e o Marqués viviu, pero, cando a Morte chega, tense que levar a alguén, e levouse ao seu afillado.
Que moralexa podemos sacar de este conto? Pois, que a avaricia, rompe o saco.
Avoa: Lourdes Prado.( 60) Melide

Estela Villarabide Varela- 1ºB

A galiña cos pitos de ouro

2011-02-10T12:48:00.009+01:00

Nunha medorna habitaba unha galiña cos pitos de ouro.
Un día andaba un veciño de Guldriz por alí. Nese instante viu a galiña maís os pitos foise acercando. Cando estaba preto deles desapareceron.
Entón o veciño veu a aldea para contar o misterio e foron alí e empezaron a escavar na medorna e tanto cavaron que se cansaron.
Ao final non encontraron nada e marcharon para a casa.

Contado por:Antonio - pai (48)

A galiña cos pitos de ouro

2011-02-10T12:48:00.008+01:00

Nunha medorna habitaba unha galiña cos pitos de ouro.Un día un veciño de Guldriz por alí.Nese instante viu a galiña maís os pitos e foise acercando.Cando estaba preto desapareceron.
Entón o veciño veu a aldea para contar o misterio e foron alí e empezaron a escavar na medorna e tanto escavaron que se cansaron.
Ao final non encontraron nada e marcharon para a casa.

A ponte das meigas

2011-02-10T12:48:00.007+01:00

Esta ponte sitúase na carretera de Lugo a Palas de Rei pasando por Vilamaior. Alá polos anos 40 a xente tiña moito medo a pasar por esta ponte porque se atopaban con un fantasma montado nun burro.
Ainda nos nosos días, hai xente que che explican que o fantasma cruzaba a ponte sen tocar o chán desde o Monte San Vicente hasta San Xorxe, e os menos creentes botaban a culpa a un veciño de San Vicente que tiznaba ao burro con cinza do lume e montaba nel con unha sábana por riba para meter medo a os seus veciños.
Ainda a xente coñece a historia do burro tiznado e seguen tendo medo a cruzar pola ponte.
Esta historia contouma meu avó , Manuel Zas Cebral.(66 anos) Ferreira – Palas de Rei.
Daniel Joaquín Zas Marín- 1ºB

Os encantos da Rodela

2011-02-03T13:05:00.017+01:00

Contaban os vellos de antes, que había unha muller chamada Carmiña en Guldriz, era moi pobre, un día, ía cunha porca para levala a feira para ver se facía uns cartos. No camiño, atopouse cunha muller da Rodela que lle propuxo cambiarlle a porca por unha toga na que envolvía unha bolsa, e que se non a abría ata chegar á súa casa a quitaría de pobre, esa era a única condición. Carmiña decidiu cambiarlle a porca e, cando ía camiño de Guldriz, e se alonxaba da muller, esta recordoulle a condición, pero Carmiña non lle fixo caso. Cando estaba chegando a súa casa a curiosidade levouna a abrir a toga e desatar a bolsa, na bolsa só había carbón, Carmiña enfadada botou un berro e maldiciu o nome da muller da Rodela e tirou todo o carbón no chan. Cando chegou a casa sacudiu a bolsa e a toga e delas caeron unhas pedriñas de carbón e cando rozaron o chan convertéronse en ouro e pedras preciosas, Carmiña saíu correndo da casa en busca das outras pedras pero xa non estaban alí e logo foi a Rodela na procura de aquela muller que facía aquelas marabillas,pero non a encontrou. Cando chegou á casa contoulles o sucedido e todos tiveron perda daquela riqueza perdida. Isto demostra que nin a curiosidade nin a cobiza son boas para ninguén. Hai moitas lendas sobre este lugar e esta e unha delas.

Recollido por Ruben Ceide Cruzado.
Contado por:miña avoa, Mercedes Salgado Carreira de 84 anos(Guldriz de Arriba)

Herba das sete costelas

2011-01-20T12:58:00.017+01:00

Nome común: herba das sete costelas
Nome científico: Plantago lanceolada
Familia: plantagináceas
Esta planta é fácil de encontrar en sitios húmidos, prados, beiras de camiños, ruínas e sendeiros de montaña.
Dende o punto de vista médico as súas follas son interesantes e por iso seguen unhas instruccións.Recóllense no verán,póñense a secar nun secadoiro en capas finas sen deixar que se oscurezan.
Estas plantas teñen importantes accións balsámicas, cicatrizantes e antiinflamatorias. A súa vez, tamén é un bo remedio contra as infeccións das vías respiratorias.

Grupo:Nodar-Anafreita (Rocío e Iria)

A raposa e o galo

2011-01-17T12:43:00.004+01:00

Érase unha vez unha raposa moi intelixente. Un dia, paseando, viu un galiñeiro cheo de galiñas no que entrou e comeu unha.
--Póh, poh poh poh, phóo...
Ao dia seguinte a raposa construíu xunto ao galiñeiro unha casa e dentro da casa fixo un túnel que ía dar ao galiñeiro no que todas as noites comía unha galiña.
--Póh, poh poh poh, phóoo...
Un bo día o dono das galiñas trouxo un galo, grande e bonito, e meteuno tamén no galiñeiro, pero como Ó galo non lle gustaba este voou para a cima dunha árbore, e así conseguiu fuxir da raposa, que por mais que o intentase non o conseguía coller.
--Có, có-có-ri-có, có...
Desesperada, a raposa comezou a pensar como podia atrapar o galo, que era bastante maior que as galiñas e máis tenro e saboroso. Inventou entón unha historia, que lle tiña contado o dono da granxa, e que era así: "A partir de agora tódolos animais tiñan que ser amigos entre si, e ningún podía comer ao outro".
--Póh, poh poh poh, phóoo...
E a raposa comezou a cantar:
--Hoxe é un día moi feliz! Hoxe é un día moi feliz! Hoxe é un día moi feliz!
O galo pensou que a raposa estaba tola, e preguntoulle:
--Por que estás tan alegre?
E a raposa:
--Porque a partir de hoxe tódolos animais teñen que ser amigos uns dos outros. Baixa, meu amigo galo, que eu quero darche un abrazo e un biquiño.
O galo, desconfiando do que ela lle dicía e para poñela a proba, gritoulle:
--Menos mal que é así,porque alí ven a jauría dos lobos feroces da granxa.
A raposa, chea de medo e xa correndo, dícelle:
--Adeus, xa me estaba xusto neste momento marchando.
E metendo o rabo entre as pernas fuxiu sen ser nunca máis vista por aqueles lugares.
E o galo pensou:
--Tan intelixente,tan intelixente pero non me enganou.
E a paz volveu a reinar naquel galiñeiro.
--Póh, poh poh poh, phóoo...
--Có, có-có-ri-có, có....

Recollido por: Mguel Argerey Barreiro. 1º de E.S.O.
Contado por : Ana Argerey Barreiro
Recollido en: Santo Estevo de Nodar

Cantos de Nadal

2010-12-27T13:49:00.004+01:00

Por segundo ano, os alumnos e alumnas de 1º de E.S.O. nesta ocasión acompañados polo Grupo de Pandeireteiras do colexio, foron cantar os nadais pola vila friolesa, que en xeral, acolleunos con alegría, bo humor e cariño (sempre hai quen ten que dar a nota e non lles deixou cantar, caso da oficina do Banco Pastor). Os rapaces recolleron unha chea de cartos -cos que realizarán unha excursión-- e lambetadas varias das que xa deron conta no momento. Aquí deixamos unha fotografía do numeroso e entusiasta grupo e un vídeo a modo de resumo da actividade.

Ata o ano que vén!

Deixémonos de Dindirindainas ( final)

2010-12-19T10:12:00.001+01:00

Deixémonos de Dindirindainas! (continuación)

2010-12-19T10:10:00.005+01:00

Deixémonos de Dindirindainas! (II)

2010-12-19T10:05:00.004+01:00

Este venres o grupo "Algo máis que pan e queixo" puxo en escena a montaxe Deixémonos de Dindirindainas!(II) tal e como estaba previsto. Os asistentes aínda riron un pouco, sinal de que a obra foi do seu agrado.
Posteriormente o venres e xa para un público adulto repetiuse a función co mesmo éxito.
Felicidades ás protagonistas da montaxe.
Deixamos aquí os vídeos da función do venres.

O pai, o tractor e os tres fillos.

2010-12-15T13:44:00.005+01:00

Era un pai con tres fillos que comprou un tractor. O fillo maior díxolle ao seu pai:
--Se me compraras un coche!. Todos os rapaces coma min teñen coche...
Díxolle o pai:
--Mentres no se pague o tractor non se compra nada.
Despois o fillo medio preguntoulle ao papá:
--Se me comprases unha moto!. Todos os rapaces coma min teñen moto.
Respondeulle seu pai:
-- Mentres non se pague o tractor non se compra nada.
Máis tarde, o fillo pequeno pediulle ao seu pai unha bicicleta:
--Todos os nenos coma min teñen bicicleta!
O pai contestoulle:
--Mentres non se pague o tractor non se compra nada.
O neno saiu para fóra enfadado viu ao galo encima dunha galiña.
Pegoulle unha patada ao galo e dixo:
--Xa dixo meu pai que mentres non se pague o tractor todos a pé.

Contado por: María Busto.(75 anos). A Cerdeira (Nodar)

A formiga e a merla

2010-12-13T13:17:00.002+01:00

Érase unha vez unha merla. Mentres a formiga traballaba todo o verán carrexando comida, a merla só cantaba de silveira en silveira.
Cando chegou o inverno, a merla dixo:
--Se vou xunto á formiga hame dar algo para comer.
Pero cando chegou onde a formiga , esta díxolle á merla, mentres lle pechaba a porta nos fuciños:

--Mentres andaches de silveira en silveira,
chirlo merlo, chirlo merlo,
traballaras do verán para o inverno

Contado pola miña bisavoa: 85: Eugenia Villar…de Ousá Recollido por Tania Pazos de 1º da E.S.O.

Unha lenda do lobo

2010-11-03T16:10:00.002+01:00

Conta unha antiga lenda que Xesús e San Pedro andaban pedindo de comer. Foron onda un matrimonio pobre que so tiñan un xatiño. Non tiñan que comer para eles pero eran tan bos que mataron o xatiño para darlles de comer. Ó acabar os homes, de cada óso grande do xato fixeron unha vaca e de cada óso pequeno outro xato.
Foron onda outra familia rica e ó ver a fazaña que lle fixeron aos outros veciños déronlles carne de can . Xesús o comer o primeiro bocado díxolle a San Pedro:
-Levántate desta mesa que e carne de can .-Dixo Xesús.
Entón nese momento dixo San Pedro:
-Que el se convirta en lobo e ela en lobo.
Cando lle puxo as condicións díxolle
-Ti temerás o home e o boi
Entón o lobo dixo
– Eu comerei a quen se me poña por diante.
Entón San Pedro deulle un trancazo nunca pata e dende diso o lobo coxeou para sempre e por iso agora o lobo vai andando e parece que vai coxeando.

I Camiñada das Torres. ( I )

2010-10-15T19:36:00.003+02:00

Hoxe pola mañá, tal e como estaba previsto fixemos o percorrido queune a torre de Friol coa de San Paio. Tardamos algo máis do previsto no primeiro treito da actividade o que significou ter que reducir o tempo destinado á visita do museo Etnográfico de S. Paio.

Ao rematar a camiñada o cansazo reflectíase na cara dos participantes, pero ou moito me equivoco, en xeral os alumnos e alumnas participantes quedaron contentos coa mesma.
Aínda queda a fase de avaliación da mesma que non puidemos facer por ter que entrar no comedor--fóra de hora--. Farémola o luns nas clases de Lingua Galega.
Agora co traballo feito empezaremos a publicar entradas relacionadas coa Camiñada e coas cousas que quedaron pendentes por rematar e que como traballo engadido levan algúns dos grupos do proxecto Interdisciplinar.
Por certo: Previamente á publicación de calquera entrada, o contido da mesma debe ser revisado, tanto nos contidos como na forma e para iso explicaremos na clase como facer esta revisión previa.
Creo que estamos ilusionados e desexosos de publicar pero as cousas hainas que facer con xeito. Seguro que estades de acordo comigo.

A miña parroquia: A Rocha

2010-06-20T11:58:00.000+02:00

Na miña parroquia da Rocha hai unha serie de cousas pouco coñecidas noutros lugares. Ímosvos mostrar algunhas na presentación que acompaña esta entrada :
A) Casa con inscrición no Alto.
Esta casa foi feita no mes de maio de 1621, así que ten uns 389 anos( primeira foto). Como non se pode ler ben a inscrición dígovos o que pon:" Es milla es el Mes de Maio del ano Mil621". Cóntase que nesta casa,viviu un cura e, que supostamente, foi el quen a construíu. Ademais,tamén se di que dentro dun dos cuartos facíase lume. Noutra delas había, e hai, unha pía na que facía as súas necesidades. Hoxe mesmo, este cuarto pódese ver por dentro, nela hai animais.
Hai outro cuarto que se pode ver. En cambio o resto da casa non se pode ver porque a casa é de dúas plantas e co paso do tempo as escaleiras comezaron a podrecer.Pódese subir,pero moi cuidadosamente. A parte de fóra da casa está moi estable. A día de hoxe a súa dona é Dona Inés Morandeira López.

B) Pozo do Potico no Alto
Foi feito alá polo ano 1940. Polo tanto ten uns 70 anos. A súa profundidade é de 8 metros aproximadamente. (foto 3). Foi construído por Marcial Barreiro Lamas e Rogelio Lamas Castro.
Na seguinte foto, vese como é por fóra: a estrutura de pedra, o lousado e a porta de madeira.
Por dentro,ten unha pedra na que se pousa o cubo.O cubo está amarrado a unha corda que pasa pola polea. O pozo a día de hoxe,é propiedade de José María Barreiro Bernárdez e Rogelio Lamas Castro.
C) O Hórreo(Alto)
Este hórreo foi feito por Don Rogelio Lamas Castro.Ten aproximadamente 56 anos. As escaleiras nunca se lle fixeron. Está feito con pedra, ladrillo e lousa.
A pedra fai a estrutura.O ladrillo cobre o resto menos o lousado.
Antes neste hórreo gardábase o millo ata que curaba. Hoxe en día o hórreo está baleiro.

D) Casa de Severiano(Malpica)
Esta casa foi feita, máis ou menos,no ano 1920. Foi feita polo pai de Severiano: José Torres e por outro home de Casa de Buxán. Ten dous cuartos (que non se poden ver de ningunha forma porque a parte de atrás da casa está caendo e por dentro está chea de silveiras),unha cociña, un servizo,e a corte. Na actualidade a vivenda é dun sobriño de Severiano (por certo,está á venda).

Laura Barreiro Cobas. 1º de ESO

A Rocha

View more presentations from Friolteca.

CASAS DE PEDRA DE XIÁ

2010-06-15T14:11:00.000+02:00

CASAS DE PEDRA EN XIÁ

Este traballo esta feito por Noelia Seoane Barba,Paula Vázquez Aldariz,Sara Abeledo Serén e Santiago Vázquez Fariñas.

Somos galegos e como tal hai moitas cousas que nos identifican, entre elas a fala, a paisaxe, o carácter da xente....e como non as casas galegas, as de sempre, as casas de pedra, destas construccións e das que imos falar o longo deste traballo.
Ó longo dun percorrido polo noso concello podemos observar numerosas mostras de antigas de casas galegas de pedra, aínda que pouco a pouco van gañando terreo novas construccións máis modernas, que non se diferencian moito das construccións de outras partes do país, por iso e tan importante conservar as mostras de casas antigas, para poder entender moitas cousas dos nosos antepasados. O estudo sobre as casas antigas do noso concello levarános a unha viaxe ó longo do tempo na que voltaremos os nosos orixes.

As casas galegas son construccións en pedra, a pedra é a foi o primeiro material que utilizou o home para construir as súas vivendas, elixiron a pedra porque e un material doado de atopar na natureza, porque e un material permeable(é dicir que protexe fronte a auga) e sobre todo pola resistencia da pedra, un material duro.

Desde este punto imos falar das características mais comúns das casas galegas:

- Para o aproveitamento da enerxía:
-Aproveitar a luz solar con teitos escuros e de lousa
-Muros grosos para impedir o paso do frío e para gardar o calor
-Na planta baixa normalmente estaban os animais(cortello) para así aproveitar o calor que estes emitían co seu corpo, ademais da cheminea da casa, así ambos funcionaban de calefacción.

- No referente a construcción:
-Formas rectangulares sinxela de planta baixa ou unha planta, ou tamén circulares como as pallozas
-Cos teitos de dúas ou catro augas
-Uso de grandes pedras para os muros
-Os teitos en madeira e lousa
-Pequenas ventás e pedras pola dificultade de abrir ocos nos muros tan grosos, porque se podía estragar a estructura da vivenda.
-Lugar de asentamento:
- O lugar onde había máis oportunidades para a agricultura e a
gandería
-En lugares sen moita pendente polas fortes choivas de Galicia

placa de debaixo das casas era o máis grosa posible para
evitar a humidade

Outra parte moi importante das casas galegas era o hórreo que estaba situado preto da casa familiar e que se empreñaba para gardar o gran.Tamén se coñecen por outros nomes según a zona como por exemplo: piorno, canastro, cabazo e cabaceiro.
Os hórreos son de construcción sinxela e teñen as partes ben diferenciadas. A parte principal e rectangular e pode ser de pedra, madeira ou mixto. Nel como xa dixemos almacénase o gran a salvo da humidade gracias ós pilares de pedra que separan a construcción do chan, tamén se resgarda o gran dos ratos porque levan forma circular no fondo dos pilares para así evitar que poidan subir.
Queda a colleita protexida da choiva gracias o teito de tella que na súa parte máis alta soia ter un adorno ou cruz relixiosa. No lado máis estreito leva unha porta para poder entrar.

Destacan dentro das casas de pedra os pazos, que eran as vivendas onde facían a vida os fidalgos, a nobreza chegou a Galicia ó longo do S.XVI, chamóuselles a estas construccións casas grandes ou pousas.

Os fidalgos diferenciábanse dos campesiños polas súas casas, os pazos caracterizábanse polas súas formas redondeadas e toda a decoración de estilo modernista que tiñan, pero ó longo dos anos acabaron pode ser unha mestura de estilos.
No seus comezos o pazo comezou como fortaleza ou torre, boa mostra diso temos no noso concello como por exemplo a TORRE DE FRIOL considerada a fortaleza máis antiga da provincia, ou a FORTALEZA DE SAN PAIO DE NARLA na parroquia de XIA, arredor de esta fortaleza xiran dúas fermosas lendas que todos coñecemos, a fortaleza conta cunha capela rodeada do patio de armas e as mazmorras, ademais no seu interior ten nove salas e dende a parte máis alta podemos observar gran parte do noso concello.

Falando dos pazos podemos nomear algúns que atopamos no concello de Friol:
-O Pazo dos Fraga
- O Pazo-Torre de Miraz(en Miraz)
-O Pazo de Remesil (en Villafiz)
-A casa do Castro (en Condes)
-O Pazo de Trasmonte (en Trasmonte)
-O Pazo de Freixido (en Xiá) Último xa que se atopa na nosa parroquia, data do século XV, situase no Renacentismo e a súa planta ten forma de L. Hoxe pertence a dúas familias da aldea adicadas a gandería.
Como podemos ver no noso concello hay moitas mostras de casas de pedra, non so de pazos e torres senon de casas de xente de a pé que se siguen empreñando como vivendas e que non conven esquecer.

A capela da Fraga

2010-06-02T15:37:00.010+02:00

Neste traballo realizado por Marta Fernández García, Óscar Combo Currás ( os dous da Laxe, Carballo) e Silvia Cabado Sánchez (da Rexidoira, Cotá)recóllese a investigación que fixeron estes tres alumnos de 1º de E.S.O. sobre a capaela e a Casa da Fraga. Nós transcribimos literalmente:
"Esta capela foi construída no ano 1700 aproximadamente. Di a lenda que vivía alí un cardeal e que foi enterrado alí. Tamén di, que un veciño de Anxeriz ou desa zona, tiña un preito cos seus veciños. Foi falar co cardeal para que lle axudase a gañar o preito e díxolle que se o gañaban lle tiña que levar pedra para facer unha casa porque alí había pedra moi boa.
Na fotografía aparecen tres imaxes : a da esquerda: S.Xoán , no centro: A Divina Pastora e a da dereita, Santa Isabel.
Dise que esta capela foi Concello (xa que se encontraron documentos), escola e tamén cárcere como se pode apreciar nas reixas da ventá. Segundo nos contaron o cárcere estaba detrás da capela.

Tamén se atopou unha pía, nunha corte, mentres sacaban o esterco.
O dono desta propiedade tamén tiña outra chamada a Gándara que está preto da capela.
Arriba, nunha palleira, hai un sol que aínda se ve algo. O número da capela é o 303 pero non se ve.
Había unha pía que almacenaba a auga . A súa auga tiña moita forza e procedía dun regato que viña de fóra da capela.
O dono desta capela vive nunha casa ao lado dela . Na entrada destaca un escudo.
Esta casa coñécese como a Casa do Barbeiro por unha cadeira de barbeiro que aínda se conserva no primeiro cuarto da entrada. Esta cadeira ten unha inscrición que di que é orixinaria dos EE.UU. con data de fabricación 12 do 1910.
Noutra das estancias hai un servizo que utilizaban os donos pois os criados utilizaban as cortes".

Na presentación que acompaña esta entrada podemos "ver unha gramalleira da que se colgaban os potes.Para fregar utilízabase o fregadeiro, pero era de pedra.No cuarto de arriba había unha especie de sancristía.
Imos contar algo da historia desta propiedade:
Os da Fraga, que era como se chamaban os anteriores donos, venderon a propiedade porque a señora quedara viúva e quería pagarlles os estudos aos fillos en Santiago. Vendéronlla ao dono actual , Higinio , por 25000 pts.
Aos dous anos a señora (viúva) e os fillos, quixeron comprar outra vez a propiedade , pero o dono actual non llela quixo vender .
A esta casa chámanlle "A Casa da Fraga" porque quedoulle o nome da anterior familia.
Aquí rematamos !!! . Esperemos que vos gustase".

Aquí deixámosvos as fotografías que ilustran o traballo. Felicidades ao grupo de alumnos por un traballo ben feito

Casa da Fraga_Carballo

View more presentations from Friolteca.

O carballo do Seixón

2010-06-01T14:36:00.006+02:00

Este carballo é da parrquia do Seixón (Friol-Lugo).
Concretamente,está situado no Seixon de Arriba.

É dunha casa chamada a casa do Muiñeiro, esa árbore ten máis ou menos 500 anos , mide arredor de algo mais de catro metros de circunferencia.O carballo é moi coñecido na nosa aldea cando veñen, algúns familiares dos veciños, normalmente van visitalo porque é moi grande.

A Rianxeira ( cantiga galega )

2010-05-25T16:13:00.002+02:00

A RIANXEIRA
Ondiñas veñen,ondiñas veñen,
ondiñas veñen e van.
.Non te vaias rianxeira, (non te embarques rianxeira)
que te vas a marear.
A Virxe de Guadalupe
cando vai pola ribeira, descalciña pola area,parece unha rianxeira.
Ondiñas veñen...
A Virxe de Guadalupecando vai para Rianxo, (cando veu para Rianxo) a barquiña que a leva (a barquiña que a trouxo) era de pau de laranxo.
Ondiñas veñen...
A Virxe de Gauadalupequen a fixo moreniña (quen te puxo moreniña) foi un raíño de solque entrou pola ventaniña
Ondiñas veñen...

As Damas do Narla (I)

2010-05-23T15:18:00.000+02:00

Deixamos aquí o vídeo da obra "As Damas do Narla", representada na torre de San Paio de Narla os días 19 e 20 de maio.

As Damas do Narla (II)

2010-05-22T15:16:00.000+02:00

As Damas do Narla (III)

2010-05-21T15:15:00.001+02:00

As Damas do Narla. IV

2010-05-20T15:11:00.000+02:00

A profe de Tecnoloxia

2010-02-11T13:17:00.004+01:00

O xoves de comadres, a profe de tecnoloxia animouse e veu tocada

Máis fotos

2010-02-10T15:59:00.003+01:00

Deixamos aquí máis fotos

O Entroido no colexio

2010-02-10T15:47:00.002+01:00

Nesta semana todos os dias temos que vir dunha maneira determinada , respectando as normas establecidas polo Entroido.

Algúns non se atreven a vir con mandil,faldras ...outros si.

Deixémonos de dindirindainas !

2009-12-23T13:54:00.002+01:00

Debido á situación xerada polo falecemento dunha profesora do Centro, decidiuse adiar a posta en escena da obra de teatro que tiñamos previsto realizar o día 18 de decembro.

Como o traballo estaba feito pensamos que o mellor era pasar o estreno para o día 15 de xaneiro, primeiro venres despois da volta das vacacións, áas 12 e media da mañá. Esta sesión está destinada para os alumnos de E.S.O. do noso centro.

Pensamos que tamén era oportuno realizar un segundo pase o sábado día 16 de xaneiro ás 16.30. Nesta ocasión a entrada é libre e desde aquí convidamos a todos os pais e aos veciños que gusten do teatro a achegarse ata o Centro Sociocultural para ver unha representación que seguro vai ser divertida.

Os reises da manta

2009-12-16T16:31:00.014+01:00

Dentro da tradición friolesa relacionada co nadal, hai unha serie de panxoliñas e cantos de reis propias da zona , aínda que a día de hoxe estea espallado o seu coñecemento por todo o país dada a interpretación masiva por parte dos diferentes grupos preocupados na recuperación do noso acervo musical.

Un destes cantares é o que leva por título "Os Reises da manta". Aquí deixamos letra e música.

A letra facilitóunola a Asociación Cultural Cova da Serpe. A gravación que incoporamos é unha interpretación feita por Álvaro do Sisto. Así nola transmitiron e así o facemos nós:

San José e a Virgen Santa
por baixo da manta,
a Belén camino iban
e a manta por riba.

San José camiña moito
por baixo da manta,
pero a Virgen non podía
e a manta por riba.

Andemos, señora, andemos
por baixo da manta,
que se nos acaba o día,
e a manta por riba.

Se este día se acabase
por baixo da manta
outro Dios nos mandaría
e a manta por riba.

E os señores desta casa
por baixo da manta
hannos dar unha alegría
e a manta por riba.

E se non queren dar nada
por baixo da manta
condenado sexa o día
e a manta por riba.

Se a queredes escoitar premede aquí:

Obradoiro de teatro

2009-09-24T16:50:00.011+02:00

Un novo ano empezamos a andaina teatreira.

Como a nosa idea é de que aumente o número de participantes na actividade, decidimos crear un "Obradoiro de Teatro" coa fin de iniciar a aqueles que o ano pasado ou ben non se apuntaron á actividade ou ben non foron elixidos para a mesma. Seguramente que algúns que non se tivesen anotado por medo ou pola incerteza dunha actividade que require dedicación e valentía, hoxe mudaron de opinión e gustaríalles participar con nós.

O que pretendemos neste Obradoiro é formar un grupo máis amplo de actores e actrices e traballar a faceta interpretativa cara a próxima representación da nova, ou novas, obras.

Sabedes quen somos, quen está, e só queda por dicir que estamos esperando por vós.

Tedes de prazo ata o día 13 de outubro, e a actividade --inicialmente-- desenvolverase dentro do horario escolar.

Se queredes máis información, ou para anotarvos xa sabedes con quen tedes que falar.

A serpe da cova ( e X )

2009-05-24T12:10:00.005+02:00

Nas entradas anteriores e de xeito correlativo aparecen diferentes fragmentos da obra estreada no Museo Etnográfico de San Paio de Narla o pasado día 18 de maio.

O que quede con ganas de volver vela pode ver os vídeos ou o próximo día 30 achegarse ao Centro Sociocultural de Friol, ás 4.30 da tarde, onde se fará unha nova representación.

A serpe da cova ( IX )

2009-05-24T12:07:00.001+02:00

A serpe da cova ( VIII )

2009-05-24T02:04:00.002+02:00

A serpe da cova ( VII )

2009-05-24T01:05:00.000+02:00

A serpe da cova ( VI )

2009-05-23T22:14:00.000+02:00

A serpe da cova ( V )

2009-05-23T20:16:00.001+02:00

A serpe da cova ( IV )

2009-05-23T15:12:00.000+02:00

A serpe da cova ( III )

2009-05-23T11:01:00.000+02:00

A serpe da cova ( II )

2009-05-23T09:39:00.000+02:00

A serpe da cova ( I )

2009-05-23T02:08:00.002+02:00

Ditos e refráns

2009-04-21T15:21:00.006+02:00

Acábate pobre e vende a camisa

Non fagas iso, que vale mais que caiga a TORRE de SAN PAIO

Aquí non entra galiña que non deixe a súa pluma

Elaboración caseira da manteiga

2009-04-21T15:14:00.007+02:00

A tona que se lle quitaba ó leite, xuntábase e metíase nun bote no que a continuación bateríamos a tona ata que quedara unha pasta espesa e homoxénea. E...xa temos a manteiga preparada para consumila

Remedios caseiros

2009-03-24T15:28:00.006+01:00

A cera das abellas é moi boa para as picaduras dos tabáns.

Para curar a tose metes nun bote do mel a cenoria. Cando os cachos se poñen marróns cómense e axuda a curar o dito anteriormente.

O cuco

2009-03-24T15:26:00.003+01:00

Se non almorzas o primeiro día que oes o cuco bótache un mal de ollo

Refráns

2009-03-24T15:19:00.003+01:00

Non hai San Martiño sen o seu veraniño.

Maio pardo San Xoán claro.

Para as castañas, en agosto arder e en setembro beber.

Xente nova e leña verde todo é fume.

En maio aínda a vella queima o tallo.

En xaneiro, capa, bufanda e sombreiro.

Canto máis pobre, menos limosna.

Tantos días de xaneiro, como allos no alleiro.

Día de la Candelaria llora, que llore, que deje de llorar mitad del invierno está por pasar.

Acábate pobre e vende a camisa.

Refráns

2009-03-24T15:10:00.004+01:00

Xente de Meira tropa lixeira.

Maio pardo San Xoán claro.

En maio trema o cabalo.

Neves de Febreiro boas a primeiros.

En San Xoán tanto queixo coma pan.

Máis vale paxaro en man que cento voando.

Febreiriño curto cos seus 28
se acerta a ter outros 4
non queda nin can nin gato.

No mes de xaneiro pés no braseiro.

Se o galo canta ao mediodía, néboa para o outro día.

Abril chuvioso, maio pardo e San Xoán claro enchen o carro.

Abril frío, moito pan e pouco viño.

Ano de herba, ano de merda.

Se a cobra cantou en marzo, neve en maio.

Do Santo Antonio ao San Xoán 11 días van.

Antes de facer unha cousa unha vez, pensala primeiro tres.

Mellor cogomelo perdido que mal comido.

Comer e rañar, todo o mal e empezar.

Polo San Antón a galiña boa pon.

Neve febreiriña pícaa a galiña picou e picou e non a desinzou.

Pola Santa Lucía o caldo alumía.

Polo San Martiño a neve no fociño.

Pola Feira de Santos a neve nos Campos.

Quen pasa o mes de Xaneiro pasa o ano enteiro.

Abriga ben o pelello se queres chegar a vello.

No mes de San Xoán ao sol cócese o pan.

Bos e malos martes hainos en todas partes.

Catro caras ten a lúa e a muller corenta e unha.

Non hai lúa coma a de xaneiro nin amor como o primeiro.

Ditos e refráns

2009-03-24T15:06:00.012+01:00

Matar a un grilo dá mala sorte.
Xaneiro ha de empezar,e os gatos a mocear.
A palabras necias oídos xordos.
Un ladrón que rouba a outro da súa mesma condición,ten cen anos de perdón.
Tanto monta,monta tanto.
A auga no botixo e na bota o viño.
Viño na bota, aínda que bebas non se nota.
A can fraco todo son pulgas.
Ano novo,vida nova.
Ó vago e ó pobre todo lles costa o dobre.
O home ten 4 etapas na vida:
De neno rei
de mozo capitán
de casado burro
e de vello can.
Costureira sen dedal cose pouco e eso mal.
O que ha de cegar polos ollos lle ha de dar.
A cabalo regalado non se lle mira o dente.
Venres e martes, nin te cases nin te embarques.
Xaneiro alleiro.

Romance do Xan Guindán

2009-03-24T14:57:00.008+01:00

Xan Guindán queríase casar

tiña a moza sen buscar

andáballe facendo o amor

á filla da tía Xoana.
-Boas noites tía Xoana,

onde lle vai a rapaza.
-Foi buscar o gas para a noite,

xa me parece que tarda.
Daquela chegou a rapaza

de portas para adentro.

-Boas noites Xan Guindán,

traigote no pensamento.
-Pois ti diralo de bromas,

pero eu digoo de veras.
Eu queríame casar

e véñoche facer o amor.
-Pois tamén che hei de dicir

e tamén hei de contar,

quero facer unha saia

e teño a lá sen fiar,

os zapatos rotos

e o pano todo furado,

se tes cartos cómprame outros

e casemos de contado.
Fixéronse as municións

como de uso acostumbrado.

Leváronllas ao cura

que as lea de contado.

O cura leu as municións

no ofertorio da misa

e á xente que as oíu

tamén lle servíu de risa.
O cura e ó sancristán

da risa que lles deu

caeulles o libro da man.

Xan Guindán quedouse teso

coma as varas dun caínzo,

deu a volta e camiñou,

nin sequera adeus lles dixo.

A nena sentiu vergoña

pero as vellas aínda se rían

e así que chegou alí

díxolles que non quería.

Carballo de Cerracín

2009-02-17T15:20:00.003+01:00

Eu Estefanía Pena alumna do colexio C.P.I. Dr López Suárez de Friol dou o meu apoio para que o Carballo de Cerracín sexa considerado ÁRBORE SENLLEIRA DE GALICIA.

Invito a todos os veciños e persoas sensibilizadas con este tema a que colaboren no recoñecemento desta árbore.